Formulier wordt verzonden Klik hier om te annuleren
Contact Menu
Facebook Twitter Vrienden van BurenStad.nl Whatsappgroep Signaleringsgroep Buren Contact

TBC-tramlijn

Point-Of-Interest - POI13

De zwarte markering in het wegdek wil de herinnering levendig houden aan het TBC-lijntje

TBC-tramlijn - Tiel-Buren-Culemborg

Op 17 november 1906 werd de westelijke Betuwe uit zijn isolement verlost toen er een tram ging  rijden van Tiel, via Buren, naar Culemborg. De “Stoomtram Tiel- Buren- Culemborg” (TBC) is opgericht te Buren op 5 januari 1903. De tramlijn van de TBC liep van de haven van Tiel via het station van Tiel, Drumpt, Kerk Avezaath, Erichem, Buren, Asch, Zoelmond, Beusichem en de haven van Culemborg naar station Culemborg.

De opening is een groot feest. President-commissaris Tydeman verwacht veel van dit “superieure vervoermiddel”. In zijn feestrede spreekt hij over de opbloei van de landbouw, goedkoop vervoer van producten, onafhankelijk van het weer of de toestand van de wegen en een betere verbinding met omringende markten en andere spoor- en tramwegen. Hij roept alle inwoners op om Buren te verfraaien en de vreemdeling met open armen te ontvangen. De wijze woorden worden met daverend applaus ontvangen. Nadat de kinematograaf Merkelbach uit Amsterdam, voor het eerst in Buren levende beelden op een doek laat zien, eindigt het feest met een groot vuurwerk.

De TBC-tram had vier stoomlocomotieven. Het waren twee-assige machines van het bekende vierkante type. Deze werden vaak ‘Stoofjes’ genoemd. Bij Allan in Rotterdam kocht de TBC zes personenrijtuigen, twee postbagagewagons, drie gesloten en tien open goederenwagons.

De tram rijdt dwars door de stad en stopt voor de kerk. Met een gemiddelde snelheid van 16 km per uur brengt hij de reiziger in veertig minuten naar Tiel en in een klein uur naar Culemborg. In 1907 vervoert de tram bijna 114.000 reizigers. Daarna neemt het aantal reizigers af en het goederenvervoer toe. In het topjaar worden 50.000 kilo kersen, 700.000 kilo hard fruit, 6000 melkbussen, 1200 stuks vee en 6.000.000 kilo beetwortel vervoerd. De Betuwenaren vonden de tram wel een mooi vervoermiddel, maar maakten er maar weinig gebruik van. Vervoer van goederen is gratis en veel boeren brachten hun producten met de tram naar de markt in Culemborg of Tiel en gingen dan lopend terug. Een retour Beusichem-Culemborg kostte 25 cent en een enkele reis 17½ cent. Door terug te lopen verdiende men 7½cent!

Al in 1908 bleek dat het trambedrijf het zonder extra financiële steun niet zou kunnen bolwerken. Zelfs in de eerste jaren kwam de opbrengst per kilometer per dag niet boven de drie gulden. Sommige trambedrijven in het land brachten tien tot vijftien gulden per dag per kilometer op.

De tram raakt al snel financieel in de problemen. De eerste wereldoorlog is de nekslag en op 3 maart 1918, rijdt de laatste tram.

De N.V. Fabrieken van Spoorwegmaterieel v/h Orenstein & Koppel uit Amsterdam kocht het rollend materieel, de gebouwen en de lijn op. Dit bedrijf nam ook de verplichting op zich om alle straten en wegen weer in de oude staat terug te brengen. De locomotieven kwamen terecht bij de Stoomtramweg Maatschappij ‘Oostelijk Groningen’ in Winschoten. Hier werden zij nummer 11 t/m 14. Eén van de oude locomotieven reed de eerste tram tussen Winschoten en Delfzijl in 1919.  In 1948 werden de 42 jaar oude locomotiefjes door de firma Smit uit Nijmegen gesloopt.  De rijtuigen 1 t/m 6 gingen naar de Rotterdamsche Tramweg Maatschappij (RTM) en werden ingezet op de Zuid-Hollandse en Zeeuwse eilanden. In 1924 werd de petroleumverlichting vervangen door elektriciteit. Tot de watersnood in 1953 deden zij dienst op Schouwen-Duiveland. De personenrijtuigen van de TBC. werden na de watersnoodramp ingezet op de lijn Hellevoetsluis en Oostvoorne. Ze hebben tot 1965 dienst gedaan. De remise in Buren werd gekocht door een firma uit Tilburg die er een weverij in wilde vestigen. Van de opbrengst van de verkoop konden alle schulden worden betaald. Van het geld dat nog over was, kreeg het personeel een gratificatie. Een van de rijtuigen van de TBC.-tram is gerestaureerd en te zien bij het Museum Stoomtram Hoorn - Medemblik. Van tijd tot tijd wordt er nog mee gereden.        

Bronnen: De geschiedenis van de stoomtram Tiel-Buren-Culemborg, H.A. van Lit. D.J. Thijsen, Buren.

BurenStad.nl - Een initiatief van VIP marketing en Muggenberg

Direct naar: Vrienden van BurenStad | Privacy