Formulier wordt verzonden Klik hier om te annuleren
Contact Menu
Facebook Twitter Vrienden van BurenStad.nl Whatsappgroep Signaleringsgroep Buren Contact

Koninklijk Weeshuis

Point-Of-Interest - POI6

Het Weeshuis is de meest tastbare “Oranje” nalatenschap in Buren. Het initiatief voor de bouw komt van Maria van Nassau, dochter van Willem van Oranje Nassau en Anna van Egmont-Buren. De stichting van het Weeshuis is een voorbeeld van sociale betrokkenheid van de vrouwelijke adel bij het maatschappelijk leven.

WEeshuis Buren
Abraham de Haenen - 1728

Toen Maria twee jaar was, overleed haar moeder en haar vader, nauw betrokken bij de opvolging van Keizer Karel V, zag ze zelden. Op latere leeftijd ging zij naar Brussel, waar zij haar intrede deed aan het hof van de landvoogdes Margaretha van Parma. In 1567 nam Willem zijn dochter mee naar slot Dillenburg en plaatste haar onder de hoede van zijn moeder, Juliana van Stolberg. Dit omdat Willem had vernomen dat Koning Philips II de hertog van Alva de opdracht zou geven in de Nederlanden het gezag te handhaven. Het voorgevoel van Willem bleek juist te zijn, zijn zoon Philips Willem werd door Alva als gijzelaar meegevoerd naar Spanje.

Ontstaan van het weeshuis.

Na de dood van prins Willem van Oranje kwamen de bezittingen in handen van zijn zoon, Philips Willem doch die zat gevangen in Spanje! Maria werd belast met het beheer over de graafschappen Buren, Leerdam en de heerlijkheid IJsselstein. In 1595 huwde Maria, op 39 jarige leeftijd, haar jeugdvriend, de Duitse Graaf Philips van Hohenlohe, luitenant-generaal in dienst van de Republiek, Het huwelijk wordt voltrokken in Buren. Ze hebben jarenlang op toestemming voor dit huwelijk moeten wachten.

Maria die zelf geen kinderen heeft gekregen, wordt omschreven als een mooie, zachtaardige vrouw. Haar bijnaam is Mayke. Philips van Hohenlohe beheerde de bezittingen van Maria en haar familie maar overleed al in 1606. Haar broer Philips Willem nam na zijn terugkeer uit gevangenschap in 1608 het bestuur van de bezittingen van de Oranjes over en Maria kreeg een rentevergoeding. Van dit geld stichtte zij bij acte van dotatie van 26 mei 1612 het weeshuis in Buren. Helaas overlijdt Maria voordat het weeshuis in 1618 wordt geopend. Ze ligt begraven in de Sint Lambertuskerk.

Het gebouw verrijst op de plaats waar het in 1420 door heer Willem van Buren gestichte Franciscanessenklooster van St. Barbara had gestaan, bij de grote stadsbrand in 1575 was verwoest. Op de toegangspoort staat: 'Maria van Nassau; geboren princesse van Oranje, Gravinne Douariere van Hohenlohe, heeft dit weeshuis gefundeerd anno 1613'.

Het gebouw is een ontwerp van Adriaen Fredericksz van Oudendijck. Langs de Weeshuisstraat staat een tweelaagse vleugel en langs de Weeshuiswal een eenlaagse vleugel met twee Vlaamse geveltjes. De hoofdvleugel heeft een dakruiter met twee opengewerkte houten zeskanten en een klokvormige afdekking. In de dakruiter hangt een klok uit 1717.

De houten consoles onder de daklijst van het hoofdgebouw zijn versierd met de wapens van Buren, Leerdam, IJsselsteijn, Acquoy en Hohenlohe. De ingang met ionische zuilen op postament wordt afgesloten door een aedicula met tekstplaat. In het fronton van de hoofdpoort met dorische pilasters is het gekroonde wapen van Maria van Nassau met de beelden van “Geloof”, “Liefde” en “Hoop” weergegeven.

De ingang in de voorgevel wordt gevormd door een houten deur met een prachtige smeedijzeren  sleutelplaat met handgreep. Boven die deur hangt een omlijste plaat met als eerbetoon aan de stichteres een vergulde tekst:                          

 ‘tgeloof door hoop in liefde crachtich heeft beweecht dees princesse goetdadich te stichten ter eere van godt almagtich dit weeshvis om daer in gestadich  d'arme weese te geven alimentatie bethoent oock leser tot dese fvndatie v christlick milt hert doet avgmentatie godt sal v geven syn ewige gratie. anno 1613.

Niet alle wezen werden opgenomen in het weeshuis. Prinses Maria had verzuimd orde op zaken te stellen op bestuurlijk en administratief beheer, zodat na haar dood in 1616 haar halfbroer Prins Maurits een reglement deed vaststellen. Hij bepaalde hierin dat het weeshuis zou worden bezet door '24 schamele wesen, 12 jonge knegtjes en 12 jonge meijskens. Bij de in gebruikneming van het weeshuis in 1619 werden er 6 wezen van ieder opgenomen. De wezen moesten ook 'echte geboren en gecomen sijn van eerlijke vrome ouders' en tevens afkomstig uit de oude Egmontse bezittingen, te weten de Graafschappen Buren en Leerdam met de baronie van Acquoy en de heerlijkheid IJsselstein. De kinderen gingen gekleed in 'donkere tanneyt laken met 'M' op hunner linkermouw van orangje couleur' als herinnering aan de Stichteres welke tot 21 april 1953 met ere werd gedragen.

De bezetting van het weeshuis varieerde tussen de 12 en 40 kinderen met een gemiddelde van 25 kinderen. Het vaste personeel bestond uit een kleermaker, een naaijuffrouw en een tuinman die werden geholpen voor de daarvoor in aanmerking komende kinderen, zodat de onderhoudsuitgaven tot een minimum werden beperkt. De opvoeding is in handen van een weesvader en weesmoeder. Dat zo'n organisatie eeuwen draait voor een groepje weeskinderen, lijkt een luxe, maar het weeshuis zelf staat regelmatig rood en de kinderen worden niet in de watten gelegd.

Weeshuis Buren

Tussen 1952 en 1970 fungeert het als een voogdijinstelling en wordt een meer eigentijdse opvoeding geïntroduceerd. Het bestuur van het weeshuis bestaat uit curatoren: vooraanstaande stads- en later gemeentebestuurders. Deze worden nu nog altijd benoemd door het Koninklijk Huis.

Ter gelegenheid van het 400-jarig bestaan van het weeshuis onthulde Prinses Beatrix in november 2013 een beeldje van Lia Krol.

Marechaussee Museum

Toen het gebouw niet meer voldeed aan de eisen des tijds is het weeshuis vanaf 1972 verhuurd aan de Marechaussee om te dienen als museum. Tijdens een bezoek aan het Marechaussee Museum maakt u ook kennis met de geschiedenis van het weeshuis.

BurenStad.nl - Een initiatief van VIP marketing en Muggenberg

Direct naar: Vrienden van BurenStad | Privacy